Dworek Ewalda Jürgena von Kleista

Być może i najbardziej niepozorny obiekt na całym Osiedlu Katedralnym w mieście, za to szczególnie wartościowy dla świata nauki. W tym to właśnie miejscu Ewald Jürgen von Kleist wykonał pierwszą na świecie udaną próbę kondensatora elektrycznego. Działo się to w październiku 1745 roku - prawie 3 lata przed śmiercią uczonego.

Urządzenie skonstruowane przez dziekana kamieńskiej kapituły katedralnej nie wymagało szczególnie rzadkich materiałów. Do szklanej butelki wlewało się spirytus bądź wodę, a następnie zamykało szczelnie korkiem - przebitym miedzianym prętem. Zetknięcie metalu z naładowanym elektrycznie ciałem powodowało (za pośrednictwem cieczy) ujemne lub dodatnie ładowanie wewnętrznych ścianek butelki. Wydajność kondensatora znacząco zwiększało pokrycie jej z obu stron folią przewodzącą prąd.

Tzw. Butelka Kleista nie przeszła do powszechnej historii. Przyrząd działający na w zasadzie identycznej zasadzie - słynną butelkę lejdejską - zbudował jeszcze w tym samym roku, niezależnie od Kleista, holenderski uczony - prof. fizyki Pieter van Musschenbroek. O osiągnięciach E.J. Kleista przypomina tablica pamiątkowa na kamieniu przed zabytkowym dworkiem. Pomnik ufundowało Europejskie Towarzystwo Fizyczne, uznając to miejsce za wyjątkowo istotne w historii rozwoju ścisłych nauk fizycznych.

Historia samego zabytku sięga XIV stulecia, kiedy to budowano Osiedle Katedralne w Kamieniu Pomorskim. Pierwotnie dworek pełnił funkcję kurii dziekana. Budynek kilkukrotnie przebudowywano - m.in. z powodu pożarów - dzisiejszy kształt uzyskał ok. XVIII stulecia. Dworek E.J. von Kleista służył również jako dom burmistrzów, siedziba różnych urzędów czy szpital. Po II WŚ popadł w niemal całkowitą ruinę, są jednak realne widoki na przywrócenie zabytkowi dawnej świetności.

Niepozorny, przez lata zaniedbywany, za to istotny dla nauki zabytek. W XVIII-wiecznym dworku, oryginalnie wybudowanym w XIII/XIV w. jako kuria dziekana w Kamieniu Pomorskim, mieszkał Ewald Jürgen von Kleist. To właśnie ten uczony przeprowadził pierwszą udaną próbę kondensatora elektrycznego, choć w historii zapisała się nieznacznie młodsza butelka lejdejska.